Korozyon Nedir ve Çeliğe Nasıl Zarar Verir?

Korozyon, çeliğin havadaki oksijen ve nem ile elektrokimyasal bir reaksiyona girerek yapısal bozulmaya uğraması, yani halk arasındaki tabiriyle paslanmasıdır. Çelik yapıların en büyük düşmanı olan korozyon kontrol altına alınmazsa, çelik kesitlerde incelme, taşıma kapasitesinde (mukavemet) kayıp ve nihayetinde yapının göçmesine yol açabilir. Bu durumu önlemek amacıyla sıcak daldırma galvaniz, epoksi astar üzeri poliüretan son kat boya sistemleri ve katodik koruma gibi çeşitli pasif ve aktif yöntemler uygulanmaktadır. Doğru yüzey hazırlığı ve uygun koruyucu kaplama sistemi seçimi, çelik yapıların hizmet ömrünü on yıllarca, hatta bazı durumlarda yüz yılı aşkın süre uzatır.

Korozyona Neden Olan Temel Faktörler Nelerdir?

Çeliğin paslanma hızı, bulunduğu çevre koşullarına göre büyük değişiklik gösterir. Başlıca korozyon hızlandırıcı faktörler şunlardır:

• Nem ve Su: Korozyonun gerçekleşmesi için elektrolit görevi gören suya veya yüksek neme ihtiyaç vardır. Havadaki bağıl nem oranının yüksek olması paslanmayı hızlandırır.
• Oksijen: Su ve oksijenin birleşimi çeliği oksitleyerek demiroksit (pas) oluşturur.
• Tuzluluk (Klorür İyonları): Özellikle deniz kenarındaki bölgelerde rüzgarla taşınan tuz, korozyon reaksiyonunu inanılmaz derecede hızlandırır (Klorür atağı).
• Endüstriyel Kirlilik ve Gazlar: Fabrika bölgelerindeki sülfür dioksit (SO2) gibi endüstriyel gazlar, nem ile birleşerek asit yağmurları oluşturur ve çelik yüzeyine ciddi zarar verir.
• Sıcaklık: Genel olarak sıcaklık arttıkça kimyasal reaksiyon hızı (dolayısıyla korozyon hızı) artar.

Çelik Yapıları Korozyondan Korumak İçin Etkili Yöntemler

Korozyona karşı en yaygın ve etkili savunma sistemleri şunlardır:

• Yüzey Hazırlığı (Kumlama): Her türlü kaplama sisteminin (boya veya galvaniz) başarısı, doğru yüzey hazırlığına dayanır. Çelik yüzeyindeki tufal, yağ, kir ve eski pasın Sa 2,5 - Sa 3 seviyelerinde kumlama yapılarak tamamen temizlenmesi ve yüzeyin pürüzlendirilmesi (profil oluşturulması) şarttır.
• Endüstriyel Boya Sistemleri: Çevre sınıfına (C1'den C5-M'ye kadar) uygun olarak seçilmiş çok katmanlı boya sistemleridir. Çinko zengini epoksi astarlar çeliğe katodik koruma sağlarken, poliüretan son kat boyalar UV dayanımı ve renk stabilitesi sunar.
• Sıcak Daldırma Galvaniz (HDG): Temizlenmiş çeliğin yaklaşık 450°C'deki erimiş çinko havuzuna daldırılması işlemidir. Çinko, çelikle metalürjik bir bağ kurarak hem bariyer koruması hem de çelik çizilse bile kendini feda ederek (galvanik koruma) mükemmel bir savunma hattı oluşturur.
• Dublex Sistemler: Çok zorlu korozif ortamlarda (C5 çevreleri, deniz kenarları, kimyasal tesisler), maksimum koruma sağlamak için sıcak daldırma galvaniz kaplamanın üzerine uygun endüstriyel boya sisteminin (sweep kumlama ve wash primer sonrası) uygulanmasıdır. Bu sinerjik etki, iki sistemin ömürlerinin toplamından çok daha uzun bir koruma süresi (1.5 ila 2.5 kat) sunar.

Uzun vadeli dayanıklılık ve minimum bakım maliyeti hedeflendiğinde, uluslararası ISO 12944 standardına göre proje sahasının korozyon kategorisi (C1, C2, C3, C4, C5) belirlenmeli ve buna uygun koruma sistemi seçilmelidir.