Mühendislik Perspektifinden 15 Metre Açıklıklı Sistemler
Endüstriyel yapıların projelendirme aşamasındaki en kritik kararlardan biri, yapının kolonsuz (orta direksiz) geçilecek olan açıklık (span) mesafesidir. 15 metrelik kolonsuz bir açıklık, mekanın içerisinde devasa üretim bantlarının kurulmasına, ağır vasıtaların (TIR ve forkliftlerin) manevra yapabilmesine ve karmaşık lojistik raf sistemlerinin optimum şekilde konumlandırılmasına olanak sağlar.
Mühendislik açısından 15 metrelik bir çatıyı desteksiz taşımak, ciddi statik zorlukları beraberinde getirir. Zira açıklık arttıkça, çatı kirişinin kendi öz ağırlığı (zati yükü) ve doğa olaylarından kaynaklanan yanal yükler (rüzgar, kar, deprem) yapının moment (eğilme) kuvvetlerini karesel oranda artırır. Bu nedenle Portal Çerçeve / Kafes Kiriş sistemleri kullanılarak bu kuvvetler dengelenir ve ağırlık temellere güvenli bir şekilde aktarılır.
Seçilen Ana Profiller ve Malzeme Davranışı
15 metrelik sistemin omurgasını oluşturan HEA / HEB / Değişken Kesit profiller, akma ve çekme dayanımlarına göre titizlikle seçilir (Genellikle S235, S275 veya S355 kalite yapısal çelik). Çatı sisteminde kullanılan Kafes Kiriş veya Petek Kiriş, kafes ve üçgenleme mantığıyla çalışarak, basınç ve çekme kuvvetlerini kendi içindeki örgü elemanlarına dağıtır. Bu kafes (truss) geometrisi sayesinde, dolu gövdeli ağır bir profil kullanmak yerine daha hafif ama bir o kadar da stabil bir çatı omurgası elde edilir.
Özellikle kış aylarında çatı üzerinde biriken tonlarca ağırlığındaki kar ve şiddetli fırtınaların cephelere uyguladığı rüzgar emme/basınç kuvvetleri, Profil veya Değişken Kesitli Kolon kolon tipleri ile absorbe edilir. Gerekli durumlarda yapı, çatı ve cephe düzlemlerinde çelik çaprazlar (bracing) ile X ve Y yönlerinde rijit hale getirilerek deprem sırasındaki yanal deplasmanları (salınımları) yönetmelik sınırları (TBDY) içerisinde tutar.
Ekonomik Verimlilik ve Yatırım Geri Dönüşü
Açıklığın büyümesi her ne kadar tonajı ve dolayısıyla çelik maliyetini belirli bir miktar artırsa da, işletme içi operasyonların hızlanması ve kullanılabilir (net) alanın maksimize edilmesi bu maliyeti kısa sürede amorti eder. Ortalama 12 - 22 Ton (1000m² bazında) arası çelik tüketimine sahip olan bu projelerde, şantiye sahasında kaynak işlemi gerektirmeyen (bulonlu) birleşim detayları kullanıldığı için montaj süreleri çok kısadır.